Kablo Kanalı Destek Aralığı Nasıl Belirlenir? Katalog Verisiyle Örnek

Şantiyede sık duyulan bir cümle var: “Kanal 3 metrelik, desteği de üç metrede bir atalım, hem hızlı biter hem ucuz olur.” Hız ve maliyet tarafı doğru. Ama destek aralığı, kanalın taşıyabileceği yükü sanıldığından çok daha sert etkiler.

Bu yazıda üreticinin kataloğundaki gerçek test değerlerine bakıyoruz. Rakamlar tahmin değil, katalogdaki taşıma kapasitesi tablosundan.

Destek aralığı neden bu kadar belirleyici?

Kanalın mukavemetini büyük ölçüde yan korkulukları belirler. Yan korkuluğun dayanımı ise üzerine kurulduğu destekler arasındaki mesafeyle ilişkilidir. Yani aynı kanalı, desteği sıklaştırarak daha güçlü hale getirebilirsiniz; desteği seyrekleştirirseniz aynı kanal daha zayıf davranır.

Rakamlarla: açıklığı uzatınca ne oluyor?

Aşağıda K40N (Normal Hizmet, 40 mm yükseklik) kanalın katalogdaki müsaade edilen yük değerleri var (kN/m). Kanal genişliğine göre sadece test edilen kalınlıklar listelenmiştir.

Tabloyu okurken dikkat çeken şey şu: W100 kanalda açıklığı 1,5 m'den 2,5 m'ye çıkardığınızda müsaade edilen yük 0,52'den 0,21 kN/m'ye, yani kabaca %60 düşüyor. W300'de bu düşüş yaklaşık %68. Bir metre fazla açıklık, kapasitenin yarısından fazlasını götürüyor. Bunu hesap edip desteği buna göre planlamak, sonradan kanalın sarkmasıyla uğraşmaktan çok daha ucuza gelir.

Birim çevirisi için bir not: 1 kN yaklaşık 102 kg yük demektir. Yani 0,36 kN/m, kabaca 37 kg/m eder. Aşağıdaki araç bu çeviriyi sizin için yapıyor.

Katalog neyi garanti ediyor?

“Güvenli çalışma yükü” IEC 61537 test yöntemine göre belirlenir. Katalogdaki tanıma göre bu yük şunları garanti eder:

• Dikey eğilme, açıklığın en fazla 1/100'ü kadar olur. Örnek: 2000 mm açıklıkta 20 mm.
• Yatay eğilme, kanal genişliğinin en fazla 1/20'si kadar olur. Örnek: 200 mm genişlikte 10 mm.
• 1,7 güvenlik katsayısı uygulanır.

Ek yerini nereye koyuyoruz?

Bu kısım sahada en çok atlanan noktadır. Katalog kılavuzuna göre ek yeri için en az faydalı konum, açıklığın tam ortası ve desteğin hemen üzerindedir; özellikle uç açıklıklarda bu iki noktadan kaçınılmalıdır. Mümkünse ek, destek açıklığının 1/4'ü noktasına yerleştirilir. Yani desteklerin arası S ise ek yeri destekten S/4 uzaklıkta olmalı.

Bir başka pratik kural: Destek aralığını kanal boyuna (standart 3000 mm) göre kısıtlayın. Bir açıklığın içine birden fazla ek düşmesini önlemek için açıklık, bağlanmamış düz kesit uzunluğuna eşit ya da daha kısa olmalıdır.

Dönüş parçalarında destek

Köşe, T ve dörtlü dönüş elemanlarında destekler dönüşün kolundan en fazla 600 mm uzağa yerleştirilmelidir. Bu mesafeyi aşmayın. Dönüş parçalarını ürün sayfalarımızdan seçebilirsiniz.

Unutulmaması gerekenler

• Kablo yükünü hesaplarken geleceği de düşünün. Katalog, en az %30 genişleme payı öneriyor.
• Üstte kablo çekimi ve bakım için mümkünse yaklaşık 300 mm boşluk bırakın.
• Kanal yürüyüş yolu ya da merdiven olarak kullanılmamalıdır. Kablo yükünü ve montajcıyı aynı hesapta toplamayın.
• Dış mekanda kar, buz ve rüzgar ek yük getirir; bu yükler her montajda farklıdır ve tasarım aşamasında ayrıca değerlendirilmelidir.
• Kablo yükünüzü ölçmek için üreticinin kablo ağırlık tablosunu kullanın. Katalog, kabaca bir deneyim değeri olarak 60 mm kenar yüksekliğinde bir sistem için her 100 mm genişliğe metre başına 15 kg değerini verir.

Kendi projeniz için açıklık ve kanal seçimini birlikte netleştirmek isterseniz metrajınızı gönderin. Ayrıca normal ve ağır hizmet farkı yazımız da kanal tipi seçimine yardımcı olur.