Kablo Doldurma Oranı Nasıl Hesaplanır?

Projede kaç metre kablo kanalı gerektiğini bulmak metrajın kolay kısmı. Zor kısım, seçtiğiniz genişlik/yüksekliğin o hattaki tüm kabloları güvenle taşıyıp taşıyamayacağını doğrulamak — buna doldurma oranı (fill ratio) hesabı deniyor ve çoğu proje bu adımı atlayıp sonradan “kablolar sığmadı” sorunuyla karşılaşıyor.

Mantık neden önemli?

Kabloları kanalın tamamen dolu olacak şekilde sıkıştırmak iki soruna yol açar: birincisi ısı — kablolar birbirine değerek havalanamadığında, üzerlerinden geçen akımın ürettiği ısı birikir ve kablonun izolasyon ömrünü kısaltır. İkincisi pratik — ileride tek bir kablo eklemeniz gerektiğinde kanalın tamamını sökmek zorunda kalırsınız. Bu yüzden endüstri pratiği, kanal iç kesit alanının tamamını değil, belirli bir yüzdesini dolu kabul eder.

Hesabın üç adımı

1. Kanalın iç kesit alanını bulun. Katalog ölçüleri (W×H) dış ölçüdür; iç kesit, gövde kalınlığı (t) kadar her taraftan daralır. Kaba hesap için dış ölçüyü kullanmak yeterlidir, hassas hesap gerekiyorsa iç ölçüyü satış ekibimizden teyit edebilirsiniz.

2. Her kablonun kesit alanını hesaplayın. Dairesel bir kablonun kesit alanı π×r² formülüyle bulunur — r, kablonun dış çapının yarısıdır (üretici datasheet'inde “dış çap” veya “OD” olarak geçer).

3. Toplam kablo alanını kanal alanına bölün. Çıkan yüzde, o hattaki dolgu oranınızdır.

Hangi doldurma oranı güvenli?

IEC 61537 (kablo taşıma sistemleri standardı) tek bir maksimum yüzde dayatmaz — asıl belirleyici, kablo üreticisinin ısıl hesaplarıdır. Ama sahada yaygın kabul gören pratik şudur:

• %40'a kadar: Güç kabloları için genelde güvenli kabul edilir, gelecekte kablo ekleme payı bırakır.
• %50'ye kadar: Sık kullanılan üst sınır; bunun üzerine çıkmak ısı birikimi riskini artırır.
• Zayıf akım / veri kabloları: Isı üretimi düşük olduğundan daha yüksek doldurma oranı tolere edilebilir, ancak güç kablolarıyla aynı kanalda taşınıyorsa seperatör ile ayrılması önerilir (EMC/parazit nedeniyle de gerekli olabilir).

Bu oranlar genel pratik özetidir, projenizin bağlayıcı elektrik hesabı yerine geçmez — özellikle yüksek akımlı veya sürekli yüklü hatlarda kablo üreticinizin ısıl türetme (derating) tablolarına bakılmalıdır.

Doldurma oranı yüksek çıkarsa ne yapılır?

Genişliği bir üst kademeye çıkarmak en basit çözümdür — kataloğumuzda genişlik 50 mm'den 600 mm'ye kadar kademeli olarak artar, aradaki farkı bulmak genelde zor değildir. Alternatif olarak, kabloları iki ayrı hatta (iki kanala) bölmek de hem doldurma oranını düşürür hem de güç/zayıf akım ayrımı yapmayı kolaylaştırır.